- Του Σωκράτη Παν. Μάσσια, Φιλολόγου
Έτσι μεταναστεύανε, εκείνοι οι προκομμένοι / και γέμισ’ από Έλληνες, όλη η οικουμένη” (Χρυσόστ. Κριμπάς)
Ο σπουδαίος Ρωμαίος ποιητής Βιργίλιος, ο “Όμηρος”της Ρωμαϊκής γραμματείας, (70-19 π. Χ.), αναφέρει στο 8ο βιβλίο του εμβληματικού έργου του «Αινειάς» ότι οι Αρκάδες της Πελοποννήσου, λαός Πελασγικός, με επικεφαλής το βασιλιά τους Εύανδρο εγκαταστάθηκαν στην περιοχή γύρω από τον Τίβερη, που την ονόμασαν «Παλλάντιο», από τον πάππο του Πάλλαντα, όπου και θα συμβάλουν στον εκπολιτισμό των αγροίκων λαών του Λατίου, θα θεσπίσουν νόμους και θα διδάξουν τις τέχνες.
Στο υπό τον τίτλο βιβλίο μας «ΤΟ ΑΡΚΑΔΙΚΟ ΔΑΙΜΟΝΙΟ», Πύργος 2017, αναφέρουμε σχετικά τα εξής: «Για την ιδιαίτερα σημαντική αυτή προσφορά των προγόνων μας στην Ιταλία, μεταφράσαμε το 8ο βιβλίο της «Αινειάδας» του Βιργιλίου, εκτιμώντας ότι με τον τρόπο αυτό θα δώσουμε την ευκαιρία σε κάθε Αρκάδα και όχι μόνο να γνωρίσει με ακρίβεια και σχολαστικότητα τη συμβολή των αρχαίων προγόνων μας στη γνώση και στον εκπολιτισμό των λαών της Δύσης.
Ο Διονύσιος Αλικαρνασσέας (60-7 π.Χ.), Έλληνας ιστορικός και δάσκαλος ρητορικής, ισχυρίζεται ότι «η Ρώμη μπορεί να αναφέρεται ως πόλη Ελληνικής καταγωγής και μάλιστα Πελασγική και Αρκαδική», («Ρωμαϊκή Αρχαιολογία», 1, 89, 1). Ο δε περίπου σύγχρονός του Στράβων (64 π.Χ.-24 μ.Χ.), Έλληνας γεωγράφος, φιλόσοφος και ιστορικός, για την Ελληνικότητα της Ρώμης μεταξύ άλλων γράφει: «Και ο γε Κοίλιος, ο των Ρωμαίων συγγραφεύς τούτο τίθεται σημείον του Ελληνικόν είναι κτίσμα την Ρώμην, το παρ’ αυτή την πάτριον θυσίαν Ελληνικήν είναι τω Ηρακλεί. Και την μητέρα δε του Ευάνδρου τιμώσιν Ρωμαίοι, μίαν των νυμφών νομίσαντες, Καρμέντην μετονομασθείσαν» = Ακόμη και ο ιστορικός των Ρωμαίων Κοίλιος θεωρεί αυτή τη θυσία απόδειξη ότι η Ρώμη είναι Ελληνικό κτίσμα, αφού πρόκειται για πατρογονική θυσία, Ελληνική, στον Ηρακλή. Οι Ρωμαίοι τιμούν και τη μητέρα του Εύανδρου. Την μετονόμασαν Καρμέντη και την θεωρούν μία από τις νύμφες.
Ο εμβληματικός ποιητής της Αρκαδίας, αείμνηστος Χρυσόστομος Κριμπάς (1923-2016), στο ομώνυμο ποίημά του «Εύανδρος και Παλλάντιο», αποσπάσματα του οποίου και καταχωρίζουμε στη συνέχεια, αναφέρει σχετικά τα εξής: «Παίρνει μαζί του αρκετά, γενναία παλικάρια/ και μπαίνουν ολοπρόθυμα σε δώδεκα καράβια/. Σε λίγες μέρες φτάνουνε, στη Μέση Ιταλία/ κι οι κάτοικοι τους δέχτηκαν, μ’ αγάπη και φιλία/ … / Ο Ηρακλής κατέφτασε, τον Εύανδρο στηρίζει/ και κείνος θυσιαστήριο, τεράστιο του χαρίζει./ Εκεί εγκάρδια ο Εύανδρος, δέχτηκε τον Αινεία /μετά της Τροίας τη δεινή, σκληρή θεομηνία./… / Ο Αινείας με απόφαση και φρόνημα ακμαίον/ έγινε πολύ γρήγορα, γενάρχης των Ρωμαίων./… Ωστόσο οι Αρκάδες μας, μ’ αυτή τη δεξιοσύνη/ τους σπόρους πρώτοι έσπειραν, ν’ ανθήσει η Ρωμιοσύνη./… / Έτσι μεταναστεύανε, εκείνοι οι προκομμένοι / και γέμισ’ από Έλληνες, όλη η οικουμένη». (Πνευματική Αρκαδία, Τρίπολη 2010, 87).
Οι Ρωμαίοι Αυτοκράτορες πίστευαν στην Αρκαδική καταγωγή της Ρώμης. Ενδεικτικό αυτής της πεποίθησης ήταν το ιστορικά μαρτυρούμενο γεγονός ότι ο Αυτοκράτορας Αντωνίνος ο Ευσεβής (86 – 161 μ.Χ.) επισκέφτηκε το Αρκαδικό Παλλάντιο, αναγνωρίζοντάς το ως μητρόπολη της Ρώμης, ανακήρυξε τη μικρή αυτή κώμη σε πόλη και απάλλαξε τους κατοίκους της από κάθε φορολογία. Από το γεγονός ότι ο Αντωνίνος βασίλεψε επί 23 έτη (138-161 μ.Χ.) τοποθετείται περίπου χρονολογικά και τεκμηριώνεται η ανακήρυξη της μικρής αυτής Αρκαδικής κώμης «Παλλάντιο» σε πόλη και η απαλλαγή της από κάθε φορολογία από τον Αυτοκράτορα Αντωνίνο.
Για τον Αυτοκράτορα Αντωνίνο και το Αρκαδικό Παλλάντιο κάνει λόγο και ο Παυσανίας (110-180), που το επισκέφτηκε το 171 μ.Χ., αναφέροντας ότι ο Αυτοκράτορας Αντωνίνος ο παλαιότερος έφτιαξε μία πόλη από ένα χωριό στην περιοχή Παλλάντιο, την απελευθέρωσε και την απάλλαξε από φόρους. («Αρκαδικά», viii, 43)
